Relaties met andere kaders
Het NORA Begrippenkader bevat begrippen die ook worden gebruikt door begrippenkaders van andere architectuurraamwerken- en methodes. De relaties tussen de meest gebruikte kaders, van ISO42010, Togaf en ArchiMate, worden in de onderstaande pagina's nader toegelicht en geduid.
ISO 42010[bewerken | brontekst bewerken]
De relaties van het NORA Begrippenkader met ISO/IEC/IEEE 42010:2022 : Relaties met andere kaders/ISO 42010
TOGAF[bewerken | brontekst bewerken]
De relaties van het NORA Begrippenkader met TOGAF: Relaties met andere kaders/TOGAF
ArchiMate[bewerken | brontekst bewerken]
De relaties van het NORA Begrippenkader met ArchiMate: Relaties met andere kaders/ArchiMate
Relaties tussen ISO/IEC/IEEE 42010, TOGAF en ArchiMate[bewerken | brontekst bewerken]
ISO/IEC/IEEE 42010, TOGAF en ArchiMate opereren op verschillende abstractieniveaus en vervullen elk een eigen rol binnen het architectuurdomein. ISO/IEC/IEEE 42010:2022 specificeert op metaniveau de eisen aan architectuurbeschrijvingen en -raamwerken. Het introduceert een conceptueel metamodel met sleutelbegrippen zoals architectuur, stakeholder, concern, viewpoint en correspondentie. Daarbij maakt de standaard een expliciet onderscheid tussen een Architecture Description Framework (ADF) en een Architecture Description Language (ADL):
- Een ADF definieert de structuur, werkwijze en inhoud van architectuurbeschrijvingen binnen een bepaald raamwerk.
- Een ADL is een formele taal voor het opstellen van architectuurbeschrijvingen, inclusief syntax, semantiek en notatie.
TOGAF fungeert als ADF: het biedt methoden, processen en bouwstenen voor het ontwikkelen en beheren van enterprise-architecturen. De structuur en terminologie van TOGAF sluiten nauw aan bij de principes van ISO 42010, bijvoorbeeld via de Architecture Development Method (ADM), deliverables als Architecture Vision en Business Architecture, en ingebouwde governance-mechanismen.
ArchiMate is een formeel gespecificeerde Architecture Description Language (ADL) in de zin van ISO 42010. Het maakt het mogelijk om de architectuurelementen, relaties en visualisaties uit een ADF zoals TOGAF expliciet en eenduidig te modelleren. ArchiMate biedt onder meer ondersteuning voor architectuurlagen (Business, Application, Technology), relatievormen (zoals realisation en aggregation) en visualisaties in de vorm van views.
Samengevat vormen deze drie standaarden een samenhangend geheel:
- ISO/IEC/IEEE 42010 definieert wat een architectuurbeschrijving moet bevatten.
- TOGAF geeft aan hoe deze elementen kunnen worden georganiseerd en toegepast binnen een raamwerk.
- ArchiMate voorziet in de formele taal om deze beschrijvingen in modellen uit te drukken.
Concepten uit een hoger abstractieniveau worden in lagere niveaus verder gespecificeerd; definities zoals “architectuur” of “viewpoint” worden door TOGAF en ArchiMate overgenomen en verfijnd. De onderlinge relaties tussen begrippen zijn daarom doorgaans te typeren als specialisatie van, equivalent aan of verwant met.
Een vergelijking tussen deze standaarden in de context van het NORA-begrippenkader is niet bedoeld als toets op hun juistheid, maar als analyse van hun praktische toepasbaarheid binnen de Nederlandse context. Daarbij is het vooral van belang te onderbouwen dat NORA zich laat positioneren als een volwaardig architectuurraamwerk dat, net als TOGAF, voldoet aan de uitgangspunten van ISO 42010.
De meest concrete aansluiting is te vinden in de mapping tussen het NORA-begrippenkader en de ArchiMate-taal, waar semantische verschillen, voortkomend uit de verschillende onderliggende uitgangspunten, zichtbaar worden. Verder voorziet NORA in een governance‑model (rollen, processen) dat overeenkomt met de ISO/IEC/IEEE 42010‑requirement ‘management of architecture stakeholders’.
Onderstaand een voorbeeld hoe je dit Enterprise Architectuur ecosysteem integraal kunt inzetten bij een casus “overheidsorganisatie wil haar digitale dienstverlening herontwerpen”:
- ISO/IEC/IEEE 42010: bepaal de stakeholders (burgers, bedrijven) en hun concerns (privacy, toegankelijkheid).
- TOGAF: voer de ADM‑fases uit (Vision, Business Architecture, Information Systems Architecture).
- ArchiMate: modelleer de Business‑ en Application‑lagen en koppel ze aan NORA‑begrippen (bijv. Dienstverlening).
In de toelichting bij de mapping van de individuele begrippen (zie bovenstaande uitwerkingen voor ISO42010, Togaf en ArchiMate), zijn de overeenkomsten en verschillen beschreven, met een handreiking voor de toepassing van ISO- TOGAF- en ArchiMate-begrippen bij de modellering van NORA-concepten achter het betreffende begrip.