Toelichting op het NORA Kennismodel Begrippen

Inleiding

Het hieronder opgestelde kennismodel ondersteunt de NL-SBB standaard. Daarnaast zijn er uitbreidingen mbt extra eigenschappen voor NL-SBB-elementen en aanvullende elementen om te voldoen aan de wensen van gebruikers, b.v. Kadaster, Kennisnet en ICTU. In het onderstaande overzicht wordt aangegeven hoe de NL-SBB-standaard in het kennismodel is geïmplementeerd en welke uitbreidingen er hebben plaatsgevonden

In de onderstaande tabellen wordt per elementtype getoond welke eigenschappen overeenkomen (groen) en welke eigenschappen zijn geïmplementeerd als relaties (blauw).De uitbreidingen zijn zonder een gekleurde achtergrond weergegeven.

---

Overzicht Elementen en Eigenschappen

Hieronder staan de overeenkomsten en verschillen afgebeeld tussen het NL-SBB-model en het Kennismodel Begrippen zoals we dat willen gaan gebruiken in de NORA-familie. De overeenkomsten zijn met kleuren aangeduid:

• Groen: Eigenschap (NL-SBB)
• Blauw: Relatie (NL-SBB)
• Geel: Uitbreiding op NL-SBB

Begrippenkader

Voorkeursterm	Begrippenkader
Verwijzing	skos:ConceptScheme
Definitie	Een begrippenkader is een verzameling van begrippen die in een bepaalde context relevant zijn.
Toelichting	Een begrippenkader kan worden gedefinieerd om begrippen uit verschillende bronnen op te nemen. Begrippenkaders bieden een manier om kennis te ordenen voor het later kunnen ophalen. Ze worden gebruikt in indexeringsschema's, koppen, thesauri, taxonomieën en andere kennisorganisatiesystemen. Begrippenkaders verplichten het gebruik van vooraf gedefinieerde, geautoriseerde termen die zijn geselecteerd door de ontwerpers ervan, in tegenstelling tot natuurlijke taalvocabulaires,die een dergelijke beperking niet hebben.

NL_SBB DEFINITIE					KENNISMODEL BEGRIPPEN		Opmerking
Conceptueel element	Kardinaliteit	Type	Opmerking		Eigenschappen	Verwijst naar
naam	1..*	Tekst			NLSBBNaam
uitleg	0..*	Tekst			uitleg
					Relaties	Verwijst naar	Element
heeft topbegrip	0..*	begrip			heeft topbegrip		Begrip
					Heeft bron		Brondocument

Collectie

Voorkeursterm	Collectie
Verwijzing	skos:Collection
Definitie	Een collectie is een verzameling van begrippen die voor een bepaalde situatie betekenisvol bij elkaar passen.
Toelichting	Met betekenisvol wordt bedoeld dat de begrippen op een bepaalde manier met elkaar samenhangen. Een collectie betreft vaak een deel van de begrippen uit één begrippenkader, maar kan ook begrippen bevatten die afkomstig zijn uit meerdere begrippenkaders.

NL_SBB DEFINITIE					KENNISMODEL BEGRIPPEN		Opmerking
Conceptueel element	Kardinaliteit	Type	Opmerking		Eigenschappen	Verwijst naar
naam	1..*	Tekst			Naam
uitleg	0..*	Tekst			Uitleg
					Relaties	Verwijst naar	Element
bevat	0..*	begrip of collectie			Bevat		Begrip, Collectie
					Is gerelateerd aan

Begrip

Voorkeursterm	Begrip
Verwijzing	skos:Concept
Definitie	Een begrip is een eenheid van denken - idee, betekenis of categorisering.
Toelichting	De belangrijkste toepassing voor een begrippenkader is het ophalen van informatie, waarbij het doel is om naar begrippen te zoeken. Begrippen worden weergegeven door termen. Elke term in een thesaurus moet een enkel begrip (of denkeenheid) vertegenwoordigen. Begrippen kunnen variëren van eenvoudig (bijv. katten) tot zeer complex (bijv. rassendiscriminatie onder etnische minderheden). Samengestelde termen of zinsdelen zijn over het algemeen nodig om de meer complexe begrippen uit te drukken.

NL_SBB DEFINITIE					KENNISMODEL BEGRIPPEN		Opmerking
Conceptueel element	Kardinaliteit	Type	Opmerking		Eigenschappen	Verwijst naar
voorkeursterm	1..*	Tekst			Voorkeursterm
alternatieve term	0..*	Tekst			Alternatieve term
zoekterm	0..*	Tekst			Zoekterm
code	0..*	Tekst			Code
definitie	1..*	Tekst			Definitie
uitleg	0..*	Tekst			Uitleg
wijzigingsnotitie	0..*	Tekst			Wijzigingsnotitie
redactionele notitie	0..*	Tekst			Redactionele notitie
historie notitie	0..*	Tekst			Historie notitie
toelichting	0..*	Tekst			Toelichting
voorbeeld	0..*	Tekst			Voorbeeld
					Status redactie
					Datum voorgesteld		Datum waarop het begrip wordt voorgesteld ter vaststelling.
					Begin geldigheid
					Eind geldigheid
					Bewerker		Wie is de partij die het begrip daadwerkelijk beheert. Is niet de eigenaar.
					Basisbegrip		Een begrip is een basisbegrip als het behoort tot het begrippenkader NORA Begrippenkader - Basisbegrippen (NLSBBInKader). De aparte eigenschap Basisbegrip is hiermee vervallen.
					Afkorting
					Relaties	Verwijst naar	Element
heeft bovenliggend begrip	0..*	begrip			Heeft bovenliggend begrip		Begrip
heeft onderliggend begrip	0..*	begrip			Heeft onderliggend begrip		Begrip: Wordt gevuld met inverse van relatie 'Heeft onderliggend begrip'
heeft overeenkomstig bovenliggend	0..*	begrip			Heeft overeenkomstig bovenliggend		Begrip
heeft overeenkomstig onderliggend	0..*	begrip			Heeft overeenkomstig onderliggend		Begrip: Wordt gevuld met inverse van relatie 'Heeft overeenkomstig onderliggend begrip'
is vrijwel overeenkomstig	0..*	begrip			Is vrijwel overeenkomstig		Begrip
is exact overeenkomstig	0..*	begrip			Is exact overeenkomstig		Begrip
is overeenkomstig verwant	0..*	begrip			Is overeenkomstig verwant		Begrip
is specialisatie van	0..*	begrip			Is specialisatie van		Begrip
is generalisatie van	0..*	begrip			Is generalisatie van		Begrip
is onderdeel van	0..*	begrip			Is onderdeel van		Begrip
is exemplaar van	0..*	begrip			Is exemplaar van		Begrip
is categorie van	0..*	begrip			Is categorie van		Begrip
is gerelateerd aan	0..*	begrip			Is gerelateerd aan		Begrip
omvat	0..*	begrip			Omvat		Begrip, Collectie
					Behoort tot		Collectie: uitbreiding (Behoort tot een collectie) Inverse van Collectie - Omvat
in kader	1..*	begrippenkader			In kader		Begrippenkader
is topbegrip van	0..*	begrippenkader			Is topbegrip van		Begrippenkader
heeft bron	0..*	brondocument			Heeft bron		BronDocument
naam	0..*	Tekst	is gelijk aan voorkeursterm

Brondocument

Voorkeursterm	Brondocument
Verwijzing	foaf:Document
Definitie	Een brondocument is een document of resource op het web waaruit de betekenis van een begrip is afgeleid.
Toelichting	De bron kan een geschreven bron zijn of een resource op het web. Aanbevolen best practice is om de bron te beschrijven door middel van een tekenreeks die voldoet aan een formeel identificatiesysteem. Bij een resource op het web is ook de uri van die bron relevant. Om zowel naar een geschreven bron als naar een bron op het web (vaak zonder gestandaardiseerde beschrijving) te verwijzen wordt een hulp-resource gedefinieerd, die zowel een gestandaardiseerde beschrijving als een verwijzing naar de eigenlijke bron bevat.

NL_SBB DEFINITIE					KENNISMODEL BEGRIPPEN		Opmerking
Conceptueel element	Kardinaliteit	Type	Opmerking		Eigenschappen	Verwijst naar
naam	1..*	Tekst			Naam
uitleg	0..*	Tekst			Uitleg
url	0..*	Url			URL
citeertitel	0..*	Tekst			Citeertitel
					Relaties	Verwijst naar	Element
soort bron	0..*	begrip			Soort bron		Begrip

Een bevestigende indicatie of mening dat iets voldoet aan de vereisten van relevante specificaties, conventies, afspraken of regelgeving. (Zoekterm voor: compliance )

Naar de pagina met de definitie van ‘voldoen’

Een melding waarmee verzocht wordt om het opstellen, aanpassen of verbeterd uitvoeren van een bestaande dienstverleningsovereenkomst. (Zoekterm voor: wens )

Naar de pagina met de definitie van ‘wensen’

Een begrippenkader waarin begrippen semantisch en hiërarchisch zijn geordend. (Zoekterm voor: thesaurus )

Naar de pagina met de definitie van ‘thesauri’

Een begrippenkader, waarin begrippen hiërarchisch op basis van een classificatiecriterium zijn geordend in groepen of types. (Zoekterm voor: taxonomie )

Naar de pagina met de definitie van ‘taxonomieën’

Een begrippenkader waarin begrippen semantisch en hiërarchisch zijn geordend.

Naar de pagina met de definitie van ‘thesaurus’

Een registratie die is aangewezen als de plaats waarin gegevens worden beheerd.

Naar de pagina met de definitie van ‘bron’

Een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. (Alternatieve term van: informatieobject )

Naar de pagina met de definitie van ‘document’