machtiging

Algemeen

Meertalige labels

Relaties

Mapping relaties

Brondocumenten

Elementtype	Begrip
Review
Redactionele notitie Redactionele notities zijn handig voor vermeldingen als -Controleer deze term nadat de bedrijfsfusie is voltooid- of -Deze term wordt genoemd in de scopenota van Concept X- of -Controleer de spelling met expert A-. Opmerkingen zoals deze, en verschillende attributen, zijn nuttiger voor housekeeping dan voor gebruikers raadpleging. Er kan een keuze worden gemaakt of gebruikers deze al dan niet mogen inzien.
Status redactie Status van een begrip voor publicatie	Vastgesteld
Inhoud
Voorkeursterm Dit is een overkoepelend begrip voor de verschillende soorten termen (voorkeursterm, alternatieve term, zoekterm) waarmee begrippen kunnen worden aangeduid. Good practice is om die specifieke termen te gebruiken. In de definitie moet 'iets' breed worden geïnterpreteerd. Het kan ieder onderwerp van gesprek zijn; zoals een specifiek begrip of een specifiek gebouw.	machtiging
Alternatieve term Het is niet gebruikelijk om termen die bij een specifieker begrip geplaatst zouden kunnen worden als alternatieve term op te nemen (ookwel upward-posting). Bijvoorbeeld door 'rechtshandeling' als alternatieve term bij een begrip met de voorkeursterm 'handeling' op te nemen. Afkortingen en hun volledige vormen kunnen als synoniemen worden behandeld.
Zoekterm Een zoekterm wordt gebruikt wanneer een ontwerper van een begrippenkader wil dat die tekenreeks toegankelijk is voor op tekst gebaseerde indexering en zoekbewerkingen, maar niet wil dat die term zichtbaar is. Zoektermen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om verkeerd gespelde varianten van andere lexicale labels op te nemen.	machtigingen
Context Geef hier aan in welke context dit begrip beschreven is.
Definitie De definitie dient te voldoen aan specifieke formuleringsregels voor definitie en dient in een voor mensen leesbare taal te begrijpen zijn. In dit laatste onderscheid de definitie zich daarmee van een machine-leesbare formele beschrijving. Aan de hand van een definitie kan iemand bepalen of zijn eigen begrip behorende bij een term overeenkomt met het begrip dat gedefinieerd wordt. De uitleg of de toelichting bij een begrip kan gebruik worden voor iemand die het begrip nog niet kent om te begrijpen waar het over gaat.	Een herroepbare bevoegdheid die een entiteit verleent aan een andere entiteit om in naam van eerstgenoemde handelingen te verrichten.
Toelichting Een toelichting wordt gebruikt om de grenzen van een begrip te verduidelijken, vooral wanneer de betekenis van de voorkeursterm in het gewone spraakgebruik te breed of te eng kan worden geïnterpreteerd, of om onderscheid te maken tussen voorkeurstermen die overlappende betekenissen hebben. Een toelichting kan ook worden gebruikt om ander advies te geven over het gebruik van termen aan de indexeerder of de zoeker. Een toelichting hoeft geen volledige definitie te zijn, maar verduidelijkt het beoogde gebruik van een term binnen de thesaurus.	Een machtiging kan niet aan een apparaat worden toegekend. Een machtiging is een wilsverklaring waarbij iemand (of een organisatie) de bevoegdheid aan een ander verleent om in zijn of haar naam bepaalde feitelijke handelingen te verrichten. Zo'n machtiging geldt niet voor rechtshandelingen: daartoe dient de volmacht. De entiteit die de machtiging ontvangt wordt een gemachtigde genoemd. Deze definitie moet worden getoetst tegen meerdere bronnen en domeinen,en ook tegen het begrip volmacht.
Heeft bronRelateert een begrip aan een brondocument waarvan het is afgeleid.	Expertgroep IAM
Voorbeeld Een voorbeeld is een exemplaar van, of een verbeelding van een begrip dat voor het begrip zelf in de plaats treedt om dit abstracte idee toe te lichten met een concrete voorstelling. Het kan tekst zijn, maar ook een plaatje, een geluidsfragment of een videofragment.
Afkorting Afkorting van het begrip (skos:notation)
Code
Uitleg De definitie moet precies kloppen. De uitleg is er veel meer op gericht om de lezer te laten begrijpen wat er wordt bedoeld.
Afbeelding van Een afbeelding van een of ander ding.
Behoort tot collectie	informatiebeveiliging en privacy, identity and access management
Behoort tot schema	nora begrippenkader - basisbegrippen, nora begrippenkader - identiteit en toegang
Metadata
Basisbegrip Geen aan of dit begrip een basisbegrip is.	Ja
Bewerker Dit is de beheerder van het begrip.	Expertgroep Identiteit en Toegang
Datum voorgesteld	2025-02-11
Begin geldigheid (datum) Datum waarop geldigheid van het object begint (dct:created)	2025-11-11
Eind geldigheid (datum) De datum waarop de geldigheid van het object eindigt
Wijzigingsnotitie Een wijzigingsnota documenteert fijnmazige wijzigingen aan een begrip, ten behoeve van beheer en onderhoud.
Historische notitie Historische notitie (skos:historyNote)	20250617 vorige definitie: Een herroepbare bevoegdheid die een organisatie of natuurlijke persoon (de vertegenwoordigde) verleent aan een andere organisatie of natuurlijke persoon (de vertegenwoordiger) om in naam van eerstgenoemde handelingen te verrichten.
Notitie Een algemene opmerking zonder specifiek gebruiksdoel.
URI
Komt voor op Op welke begrippenview wordt dit begrip getoond	Begrippenview bevoegdheid

Engels
Voorkeursterm (en)Dit is een overkoepelend begrip voor de verschillende soorten termen (voorkeursterm, alternatieve term, zoekterm) waarmee begrippen kunnen worden aangeduid. Good practice is om die specifieke termen te gebruiken. In de definitie moet 'iets' breed worden geïnterpreteerd. Het kan ieder onderwerp van gesprek zijn; zoals een specifiek begrip of een specifiek gebouw.
Definitie (en)De definitie dient te voldoen aan specifieke formuleringsregels voor definitie en dient in een voor mensen leesbare taal te begrijpen zijn. In dit laatste onderscheid de definitie zich daarmee van een machine-leesbare formele beschrijving. Aan de hand van een definitie kan iemand bepalen of zijn eigen begrip behorende bij een term overeenkomt met het begrip dat gedefinieerd wordt. De uitleg of de toelichting bij een begrip kan gebruik worden voor iemand die het begrip nog niet kent om te begrijpen waar het over gaat.
Uitleg (en) De definitie moet precies kloppen. De uitleg is er veel meer op gericht om de lezer te laten begrijpen wat er wordt bedoeld.
Toelichting (en) Een toelichting wordt gebruikt om de grenzen van een begrip te verduidelijken, vooral wanneer de betekenis van de voorkeursterm in het gewone spraakgebruik te breed of te eng kan worden geïnterpreteerd, of om onderscheid te maken tussen voorkeurstermen die overlappende betekenissen hebben. Een toelichting kan ook worden gebruikt om ander advies te geven over het gebruik van termen aan de indexeerder of de zoeker. Een toelichting hoeft geen volledige definitie te zijn, maar verduidelijkt het beoogde gebruik van een term binnen de thesaurus.

Heeft bovenliggend begripConventie is om "heeft bovenliggend begrip" alleen te gebruiken om een directe hiërarchische link tussen twee begrippen te beschrijven.
Heeft onderliggend begripRelateert een begrip aan een begrip met een specifiekere betekenis.
Is gerelateerd aan De associatieve relatie omvat associaties tussen paren begrippen die niet hiërarchisch met elkaar verbonden zijn, maar semantisch of conceptueel zodanig geassocieerd zijn dat de link ertussen expliciet gemaakt moet worden, omdat het aanvullende of alternatieve termen kan suggereren die kunnen worden gebruikt bij het indexeren of vinden van een begrip.	wettelijke vertegenwoordiging
Is specialisatie van De hiërarchische relatie tussen een paar begrippen wordt gebruikt wanneer de reikwijdte van het ene begrip volledig binnen de reikwijdte van het andere begrip valt. Deze relatie is gebaseerd op graden of niveaus van bovenliggend en onderliggend, waarbij het bovenliggende concept een klasse of geheel vertegenwoordigt, en onderliggende begrippen verwijzen naar haar leden of soorten. Een generalisatie wordt gebruikt wanneer het relevant is om deze relatie te onderscheiden van een partiële of instantiële hiërarchische relatie.	vertegenwoordigingsbevoegdheid
Is generalisatie van De hiërarchische relatie tussen een paar begrippen wordt gebruikt wanneer de reikwijdte van het ene begrip volledig binnen de reikwijdte van het andere begrip valt. Deze relatie is gebaseerd op graden of niveaus van bovenliggend en onderliggend, waarbij het bovenliggende concept een klasse of geheel vertegenwoordigt, en onderliggende begrippen verwijzen naar haar leden of soorten. Een generalisatie wordt gebruikt wanneer het relevant is om deze relatie te onderscheiden van een partiële of instantiële hiërarchische relatie.
Is onderdeel van De hiërarchische geheel-deel-relatie omvat een beperkt aantal situaties waarin een deel van een entiteit of systeem uniek behoort tot een bepaald bezittend geheel. Dit geldt voor vier hoofdklassen van termen: systemen en organen van het lichaam, geografische locaties, disciplines onderzoeksgebieden of hiërarchische sociale structuren. De meeste andere gevallen van de geheel-deelrelatie komen niet in aanmerking voor een hiërarchische koppeling omdat het deel tot meer dan één geheel kan behoren.
Bestaat uit Uit welke andere begrippen is dit begrip samengesteld.
Is exemplaar van De hiërarchische geheel-deel-relatie omvat een beperkt aantal situaties waarin een deel van een entiteit of systeem uniek behoort tot een bepaald bezittend geheel. Dit geldt voor vier hoofdklassen van termen: systemen en organen van het lichaam, geografische locaties, disciplines onderzoeksgebieden of hiërarchische sociale structuren. De meeste andere gevallen van de geheel-deelrelatie komen niet in aanmerking voor een hiërarchische koppeling omdat het deel tot meer dan één geheel kan behoren.
Is categorie van De hiërarchische geheel-deel-relatie omvat een beperkt aantal situaties waarin een deel van een entiteit of systeem uniek behoort tot een bepaald bezittend geheel. Dit geldt voor vier hoofdklassen van termen: systemen en organen van het lichaam, geografische locaties, disciplines of onderzoeksgebieden en hiërarchische sociale structuren. De meeste andere gevallen van de geheel-deelrelatie komen niet in aanmerking voor een hiërarchische koppeling omdat het deel tot meer dan één geheel kan behoren.
In kader Volgens de SKOS-standaard kan een begrip in meerdere begrippenkaders worden opgenomen. Praktisch gezien kan dit slechts als sprake is van begrippenkaders waarvan de contexten overlappen.	nora begrippenkader - basisbegrippen, nora begrippenkader - identiteit en toegang

Harmonisatie met ArchiMate
Toelichting harmonisatierelaties ArchiMateToelichting op de harmonisatierelaties van dit begrip in relatie tot ArchiMate	ArchiMate 3.2:  Een machtiging kan in ArchiMate worden gemodelleerd als een Bedrijfsobject of een Gegevensobject, afhankelijk van de context waarin de machtiging wordt gebruikt. Bedrijfsobject als de machtiging een zakelijk concept is binnen de organisatiecontext, zoals fysiek document (papieren machtigingsformulier of een contract) of formele registratie (juridisch of administratief object). Gegevensobject als de machtiging een digitale representatie is in een IT-systeem, zoals een record of dataset in een database. Als er behoefte is om gemachtigde als (tijdelijke) rol te modelleren, kan dit worden gemogedaan met een Bedrijfsrol, waarbij de betrokken partijen verschillende rollen hebben, bijvoorbeeld: “Vertegenwoordigde” (persoon of organisatie die de machtiging verleent) en “Gemachtigde” (persoon of organisatie die gemachtigd is). Als een relatie tussen de vertegenwoordigde en de gemachtigde van belang is, kan dit worden gemodelleerd met Bedrijfssamenwerking, waarin beide partijen samenwerken binnen de machtiging, bijvoorbeeld: als een “Machtigingsrelatie belastingzaken” (Bedrijfssamenwerking) tussen burger en belastingadviseur.
Heeft overeenkomstig bovenliggend (ArchiMate)
Heeft overeenkomstig onderliggend (ArchiMate)
Is exact overeenkomstig (ArchiMate)
Is vrijwel overeenkomstig (ArchiMate)Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip ongeveer gelijk is aan de betekenis van het begrip uit ArchiMate, dus niet precies hetzelfde.
Is overeenkomstig verwant (ArchiMate)	https://www.begrippenxl.nl/archimate/nl/page/BusinessObject, https://www.begrippenxl.nl/archimate/nl/page/DataObject, https://www.begrippenxl.nl/archimate/nl/page/BusinessRole, https://www.begrippenxl.nl/archimate/nl/page/BusinessCollaboration
Harmonisatie met ISO 42010
Toelichting harmonisatierelaties ISOToelichting op de harmonisatierelaties van dit begrip in relatie tot ISO	ISO 42010:2022: Architecture View Component (hoofdstuk 3.19 van ISO specificatie) “machtiging” heeft relatie met stakeholder concerns zoals delegatie van handelingsbevoegdheid, rechtmatigheid van handelingen, bevoegdheidscontrole en traceerbaarheid. De aspecten die deze concerns adresseren zijn onder andere: identiteit, roltoewijzing en autorisaties. Ze kunnen expliciet worden opgenomen in een AD als een element (View Component) in een geschikte model kind.
Heeft overeenkomstig bovenliggend (ISO)	https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso-iec-ieee:42010:ed-2:v1:en:term:3.19
Heeft overeenkomstig onderliggend (ISO)
Is exact overeenkomstig (ISO)
Is vrijwel overeenkomstig (ISO)Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip ongeveer gelijk is aan de betekenis van het begrip uit ISO 42010, dus niet precies hetzelfde.
Is overeenkomstig verwant (ISO)
Harmonisatie met TOGAF
Toelichting harmonisatierelaties TOGAFToelichting op de harmonisatierelaties van dit begrip in relatie tot TOGAF	TOGAF 10: Contract (Business Architecture Metamodel) Contract is geen glossary-term in TOGAF Core Concepts), maar komt wel voor als element in The TOGAF Core Enterprise Metamodel en maakt het daarmee deel uit van de TOGAF Standard (10th Edition) Een machtiging is in NORA een juridisch/feitelijke wilsverklaring. TOGAF behandelt geen juridische delegaties, maar wel het operationeel toekennen van verantwoordelijkheden, rollen en toegangsrechten. Je kunt wel een TOGAF-constructie maken die uit meerdere elementen bestaat en de functionele gevolgen van een machtiging beschrijft, maar niet de juridische basis. Daarom zijn de begrippen conceptueel verwant maar niet equivalent.
Heeft overeenkomstig bovenliggend (TOGAF)
Heeft overeenkomstig onderliggend (TOGAF)
Is exact overeenkomstig (TOGAF)
Is vrijwel overeenkomstig (TOGAF)Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip ongeveer gelijk is aan de betekenis van het begrip uit TOGAF, dus niet precies hetzelfde.
Is overeenkomstig verwant (TOGAF)	https://pubs.opengroup.org/togaf-standard/architecture-content/chap02.html#tag_02_04
Harmonisatie met overige begrippenkaders
Heeft overeenkomstig bovenliggendConventie is om «heeft overeenkomstig bovenliggend» op dezelfde manier als «heeft bovenliggend» te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.
Heeft overeenkomstig onderliggendRelateert een begrip aan een specifieker begrip uit een ander begrippenkader.
Is exact overeenkomstig Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip gelijk is aan de betekenis van het begrip uit het andere begrippenkader. Het begrip kan ook een 'leenwoord' zijn, dat wil zeggen dat het begrip is overgenomen uit het andere begrippenkader.
Is vrijwel overeenkomstig Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip ongeveer gelijk is aan de betekenis van het begrip uit het andere begrippenkader, dus niet precies hetzelfde.
Is overeenkomstig verwantConventie is om «is overeenkomstig verwant» op dezelfde manier als gerelateerd te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

Is onderdeel van
Titel Dit is een overkoepelend begrip voor de verschillende soorten termen (voorkeursterm, alternatieve term, zoekterm) waarmee begrippen kunnen worden aangeduid. Good practice is om die specifieke termen te gebruiken. In de definitie moet 'iets' breed worden geïnterpreteerd. Het kan ieder onderwerp van gesprek zijn; zoals een specifiek begrip of een specifiek gebouw.
URL

machtiging

Navigatiemenu

Zoeken