Begrippen die niet behoren tot de basisbegrippen
Dit is een lijst waar begrippen staan die niet tot de lijst van NORA-basisbegrippen behoren en nog de status 'In bewerking' hebben. Als de begrippen zijn besproken in de Expertgroep krijgen deze conform het beheerproces de status 'Voorgesteld'. De NORA-gebruikersraad wordt vervolgens gevraagd de voorgestelde begrippen goed te keuren.
Deze lijst is indertijd samengesteld uit begrippenkaders die werden gebruikt bij NORA, ROSA, EAR, GEMMA, WILMA, CORA, ArchiXL, ArchiMate, ISO25010, en de collecties Toegang, Gegevensuitwisseling en Informatielaag. Hieruit is de lijst met Basisbegrippen samengesteld en wat nog over is staat is in deze lijst te zien. Daarvan moet nog de definities en toelichting nog beschreven worden.
| totaal aantal niet-basisbegrippen: | 308 |
|---|---|
| - met definitie: | 190 |
| - zonder definitie: | 118 |
| - met toelichting: | 77 |
| - zonder toelichting: | 231 |
| Definitie | Toelichting | Behoort tot | Alternatieve term | Status redactie | -Begrip | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| BIV-Classificatie | informatielaag, informatiebeveiliging en privacy | In bewerking | ||||
| OTAP-straat | Een serie omgevingen waarin (elementen van) services achtereenvolgens onder beheerste omstandigheden ontwikkeld, getest, geaccepteerd, en in productie genomen kunnen worden. | applicatielaag, basisconcept van dienstverlening | In bewerking | |||
| aanbesteding | Een inkoopmethode waarbij een opdrachtgever een voorgenomen opdracht bekendmaakt. | organisatorische laag | aanbesteden | In bewerking | ||
| aanmelder | De persoon die een melding doet. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| aanpasbaarheid | De mate waarin een product of systeem effectief en efficiënt aangepast kan worden voor andere of zich ontwikkelende hardware, software of andere operationele of gebruiksomgevingen. | basisarchitectuur | adaptability | In bewerking | ||
| aansluitvoorwaarden | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| aanvrager | De persoon die een melding indient. | De aanvrager kan een afnemer zijn, een gebruiker, of iemand die namens een van deze profielen handelt. Een melding kan geautomatiseerd zijn (een technisch kanaal volgen), maar de melding is altijd afkomstig van een persoon. Indien dat laatste niet zo is spreken we niet van melding maar van een bericht. | verzoeker, aanmelder, melder | In bewerking | ||
| aanvrager | Persoon die een verzoek doet | organisatorische laag | In bewerking | |||
| acceptatie | Activiteit die bepaalt dat een (deel)voorziening compleet, nauwkeurig en betrouwbaar is en voldoet aan de opgegeven vereisten. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| acceptatiecriteria | De minimale eisen waaraan een gewijzigde dienst, of een gewijzigd onderdeel daarvan, moet voldoen om aan de behoeften van de stakeholders te voldoen. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| acceptatieomgeving | Omgeving waarin acceptatietesten kunnen worden uitgevoerd. | applicatielaag | In bewerking | |||
| acceptatietest | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| account | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| accountability | Eindverantwoordelijkheid. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| actor | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| actualiteit | De mate waarin gegevens recent genoeg zijn. | informatielaag | In bewerking | |||
| afgesproken openingstijd | De tijd waarvoor geldt dat een dienst beschikbaar is voor gebruikers. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| afhankelijkheid | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| afleidingsregel | Een regel die beschrijft hoe iets afgeleid kan worden van andere dingen. | Een afleidingsregel kan bijvoorbeeld aangeven dat de leeftijd van iemand is afgeleid van zijn/haar geboortedatum en de huidige datum. Een transformatieregel is ook een afleidingsregel, waarbij de regel de gegevens in een gegevensmodel van een doel afleidt uit gegevens in een gegevensmodel van een bron. | In bewerking | |||
| alert | Een notificatie van een systeem dat een event is opgetreden. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| algoritme | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| applicatiebeheer | applicatielaag | In bewerking | ||||
| applicatiecomponent | applicatielaag | application component | In bewerking | |||
| applicatieservice | applicatielaag | service, application service | In bewerking | |||
| application programming interface | applicatielaag | API | In bewerking | |||
| architect | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| architectuurprincipe | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| asset | Alles met een commerciële en -of vervangingswaarde, dat eigendom is van een organisatie. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| asynchroon | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| attribuutsoort | De typering van gelijksoortige gegevens die voor een objecttype van toepassing is. | De gegevens "Jan" en "Katrien" worden als gelijksoortig gezien en worden daarom ondergebracht in Attribuutsoort naam. Je kan ook zeggen, het Objecttype Persoon heeft een Attribuutsoort naam en deze is geschikt om gegevens in te plaatsen. Aan elk Objecttype worden nul, één, of meer attribuutsoorten toegekend. In een informatiemodel wordt alleen een voor het domein relevant Attribuutsoort opgenomen bij een Objecttype. Attribuutsoorten worden ook wel kenmerken of eigenschappen genoemd. Dit zijn het ook, maar ook andere modelelementen vallen onder deze omschrijving. Zo is een Relatiesoort ook een kenmerk of eigenschap. | attribuut | In bewerking | ||
| attribuutwaarde | De waarde die een attribuut aanneemt. | Een attribuutwaarde is een gegeven. | In bewerking | |||
| authenticatie | Het verifiëren of de identiteit die een entiteit of apparaat presenteert daadwerkelijk op een zeker betrouwbaarheidsniveau overeenkomt met de identiteit van de entiteit of het apparaat. | Authenticatie wordt gedaan op basis van een of meer authenticatiefactoren. | identity and access management, basisarchitectuur | Vastgesteld | Begrippenview authenticatie, Begrippenview toegang | |
| authenticatiedienst | Dienst die op basis van een identificatiemiddel een authenticatieverklaring afgeeft. | Een authenticatiedienst is een voorbeeld van een "trusted 3rd party". Het gebruik van authenticatiediensten ontlast een dienstverlener van het zelf moeten authenticeren van gebruikers en het verstrekken van identificatiemiddelen aan gebruikers. | identity and access management, basisarchitectuur | authenticatievoorziening | Vastgesteld | Begrippenview authenticatie, Begrippenview autorisatie |
| authenticatiefactor | Iets dat een entiteit of apparaat heeft, weet of is en waarmee bewijs kan worden geleverd van de identiteit ervan. | Bij een identificatiemiddel kunnen meerdere authenticatiefactoren horen binnen een van onderstaande categorieën valt. Voor apparaten is de laatste niet van toepassing.
| identity and access management | Vastgesteld | Begrippenview authenticatie | |
| authenticatieverklaring | Een verifieerbare verklaring over de uitkomst van een authenticatie. | In een authenticatie wordt de identiteit van een entiteit vastgesteld. Een authenticatieverklaring verklaart daarmee dat de geautenticeerde entiteit een bepaalde identiteit heeft. | identity and access management | Vastgesteld | Begrippenview authenticatie, Begrippenview autorisatie, Begrippenview verklaring | |
| authenticiteit | Een kwaliteitsattribuut van een informatieobject. Het toont aan dat het informatieobject is wat het beweert te zijn, dat het is gemaakt of verzonden door de persoon of organisatie die beweert het te hebben gemaakt of verzonden en dat het is gemaakt en verzonden op het tijdstip als aangegeven bij het informatieobject. | basisarchitectuur | authenticity | In bewerking | ||
| authentiek gegeven | In een basisregistratie opgenomen gegeven dat bij wettelijk voorschrift als authentiek is aangemerkt | grondslagenlaag | In bewerking | |||
| authentieke bron | grondslagenlaag | In bewerking | ||||
| autorisatiebeslissing | De uitkomst van een autorisatiecontrole | Een autorisatiebeslissing bepaalt of een entiteit met een bepaalde identiteit met een zeker middel toegang krijgt tot een object. Autorisatiebeslissingen kunnen gebaseerd zijn op
Buiten de NORA wordt het begrip autorisatie ook als synoniem van een autorisatiebeslissing gebruikt. | identity and access management | Voorgesteld | Begrippenview autorisatie | |
| autorisatiecontrole | Het op basis van autorisatieregels bepalen of een entiteit beschikt over de benodigde bevoegdheden voor toegang tot een object en of de daarbij gebruikte apparaten namens deze entiteit de bijbehorende handelingen mogen uitvoeren. | Bij autorisatiecontrole worden onder andere de autorisaties gecontroleerd die bij autorisatieverlening zijn verstrekt. Voor de uitkomst van autorisatiecontrole wordt het begrip autorisatiebeslissing gebruikt. Het begrip autorisatie is een verkorting van zowel de begrippen autorisatieverlenen als autorisatie controle. | identity and access management, basisarchitectuur | autorisatie | Voorgesteld | Begrippenview autorisatie, Begrippenview toegang |
| autorisatieregel | Een regel die is gesteld voor toegang tot een object en waaraan moet worden voldaan voordat een entiteit of apparaat met een bepaalde identiteit toegang krijgt tot dat object. | Een autorisatiebeslissing bepaalt of een identiteit toegang krijgt tot een object. | identity and access management | policy | Vastgesteld | Begrippenview autorisatie |
| autorisatieverlening | Het verstrekken van een bevoegdheid. | Het begrip autorisatie is een verkorting van zowel de begrippen autorisatieverlening als autorisatiecontrole. | organisatorische laag, identity and access management, basisarchitectuur | autorisatie | Voorgesteld | Begrippenview autorisatie |
| back-office | Dat deel van de organisatie dat geen eerstelijns contacten met klanten en gebruikers heeft, maar wel ondersteuning biedt aan de dienstlevering. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| baseline | Een vastgelegde beschrijving van een configuratie, op een zeker moment in de tijd. Een gemeenschappelijk normenstelsel binnen een organisatie, waaruit passende maatregelen kunnen worden afgeleid. Een type baseline is de baseline kwaliteit, dat wil zeggen een organisatiebreed normenkader waarin de organisatie ook alle concrete maatregelen beschrijft die de kwaliteit van de diensten waarborgen. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| basisarchitectuur | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| basisgegeven | Een in een basisregistratie opgenomen gegeven. | grondslagenlaag | In bewerking | Begrippenview basisregistratie | ||
| bedreiging | Een mogelijk gevaar. | organisatorische laag | negatief risico | In bewerking | ||
| bedrijfsfunctie | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| bedrijfsobject | informatielaag | In bewerking | ||||
| begrijpelijkheid | De mate waarin gegevens eenvoudig gelezen en geïnterpreteerd kunnen worden door gebruikers. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| begrip | Een eenheid van denken die wordt uitgedrukt door een woord of een groep woorden en verwijst naar de betekenis die daaraan wordt gegeven. | De belangrijkste toepassing voor een begrippenkader is het ophalen van informatie, waarbij het doel is om naar begrippen te zoeken. Begrippen worden weergegeven door termen. Elke term in een thesaurus moet een enkel begrip (of denkeenheid) vertegenwoordigen. Begrippen kunnen variëren van eenvoudig (bijv. katten) tot zeer complex (bijv. rassendiscriminatie onder etnische minderheden). Samengestelde termen of zinsdelen zijn over het algemeen nodig om de meer complexe begrippen uit te drukken. | In bewerking | |||
| begrippenkader | Een verzameling normatief bedoelde begrippen die in een bepaald domein relevant zijn. | Een begrippenkader kan worden gedefinieerd om begrippen uit verschillende bronnen op te nemen. Begrippenkaders bieden een manier om kennis te ordenen voor het later kunnen ophalen. Ze worden gebruikt in indexeringsschema's, koppen, thesauri, taxonomieën en andere kennisorganisatiesystemen. Begrippenkaders verplichten het gebruik van vooraf gedefinieerde, geautoriseerde termen die zijn geselecteerd door de ontwerpers ervan, in tegenstelling tot natuurlijke taalvocabulaires,die een dergelijke beperking niet hebben. | In bewerking | |||
| begrippenlijst | Een lijst van begrippen met hun definities. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| beheerde infrastructuur register | Het register met de componenten van de beheerde infrastructuur. | Om als dienstverlener in staat te zijn de overeengekomen diensten te leveren, moet die dienstverlener alle daarvoor noodzakelijke infrastructuur beheersen. Dat vereist inzicht in de aard en samensteling van de componenten van die beheerde infrastructuur, alsmede de borging van een betrouwbare informatiebron daarover. Het beheerde infrastructuur register speelt daarmee een zeer belangrijke rol t.a.v. de kwaliteitsborging van de dienstverlening. Een onbetrouwbare registratie daarvan, of een ontbrekende of incomplete registratie, kan leiden tot fouten in de dienstverlening en tot extra kosten. Het ontsluiten van de informatie over de beheerde infrastructuur voor alle betrokkenen in de dienstverlenende organisatie bevordert een correcte en snelle afhandeling van dienstverleningstaken. | basisarchitectuur | In bewerking | ||
| behoefte | organisatorische laag | vraag, demand | In bewerking | |||
| beleidskader | NORA is gebaseerd op bestaand overheidsbeleid (Nationaal en Europees) en op de instrumenten die in het kader van dat beleid zijn ontwikkeld, zoals wetten, regelgeving, Kamerstukken en bestuursakkoorden. | grondslagenlaag | In bewerking | |||
| beperkingsregel | Een regel die beperkingen stelt aan iets. | Een beperkingsregel in gegevensmodel beperkt de waarden die een bepaalde attibuutsoort kan aannemen. Een gegevenskwaliteitsregel is ook een beperkingsregel. Op het moment dat bepaalde gegevens niet voldoen aan een beperkingsregel dan is dat fout in de kwaliteit van de gegevens. | constraint, kwaliteitsregel | In bewerking | ||
| bereikbaarheid | De wijze waarop een gebruiker de dienstverlener kan bereiken voor ondersteuning. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| bericht | Een afgebakende hoeveelheid gegevens die een verzender naar een ontvanger stuurt. | Een bericht heeft een header en een body (ook wel: payload). | In bewerking | |||
| beschikbaarheid | gegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen. | basisarchitectuur | availability | In bewerking | ||
| beschikbaarstellingstijd | Zie afgesproken openingstijd (AOT). | organisatorische laag | openstellingstijd | In bewerking | ||
| best practices | Een toegepaste werkwijze die algemeen wordt beschouwd als de beste manier om iets te doen. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| bestand | Geordende verzameling van gegevens in elektronische vorm, die door een elektronisch apparaat onder één naam kan worden behandeld en aangesproken. | Een bestand is een bepaalde vorm waarin gegevens kunnen worden vastgelegd. Een bestand is een specifieke vorm van een gegevensverzameling. Een database is een andere vorm. | In bewerking | |||
| besturingssysteem | applicatielaag | besturingssystemen | In bewerking | |||
| bestuursorgaan | Orgaan van een rechtspersoon krachtens publiekrecht ingesteld" (a-orgaan), of "een persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed" (b-orgaan). | organisatorische laag | In bewerking | |||
| betrouwbaarheid | De mate waarin de organisatie zich voor de informatievoorziening kan verlaten op een informatiesysteem. De betrouwbaarheid van een informatiesysteem is daarmee de verzamelterm voor de begrippen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. | basisarchitectuur | reliability | In bewerking | ||
| bevoegdheidsverklaring | Een verifieerbare verklaring over dat een entiteit een bepaalde bevoegdheid heeft. | Een bevoegdheid moet tevens bevatten aan wie hij is verstrekt. Een persoon kan meerdere bevoegdheden bezitten. Je moet dan bijvoorbeeld aangeven of je als “burger” of als “medewerker BZK” of als “medewerker JenV” van een dienst gebruik wilt maken. En in alle gevallen zou je dat theoretisch met hetzelfde identiteitsmiddel moeten kunnen doen, waarbij voor de laatste 2 dat wettelijk ook kan (rijksoverheidsID). | identity and access management | Vastgesteld | Begrippenview autorisatie, Begrippenview bevoegdheid, Begrippenview verklaring | |
| bron | Een registratie die is aangewezen als de plaats waarin gegevens worden beheerd. | De term bron heeft allerlei betekenissen. Er is ook een betekenis die de term relatief definieert. Er is ook een betekenis die de term organisatorisch definieert. | In bewerking | Begrippenview basisregistratie | ||
| bronhouder | De verantwoordelijke voor de inhoud en kwaliteit van een registratie die als bron is aangewezen. | Een bronhouder is verantwoordelijk voor het inwinnen en bijhouden gegevens in een registratie en voor het borgen van de kwaliteit van die gegevens. Dat hoeft niet de gehele inhoud van de registratie te betreffen; het kan ook alleen betrekking hebben op een subset. | In bewerking | |||
| burgers en bedrijven | Met de term burgers en bedrijven bedoelen we alle belanghebbenden van overheidsdienstverlening in de ruimste zin van het woord. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| business | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| business architectuur | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| business case | Een geformaliseerde berekening van de rechtvaardiging van een investering op basis van de verhouding tussen de te maken kosten en de verwachte baten. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| capaciteit | De hoeveelheid van een kenmerk van een voorziening en/of van de ondersteuning. | basisarchitectuur | capacity | In bewerking | ||
| cloud | applicatielaag | In bewerking | ||||
| cloud computing | Cloud computing is een model voor het mogelijk maken van alomtegenwoordige, handige, on-demand netwerktoegang tot een gedeelde pool van configureerbare computerbronnen (bijvoorbeeld netwerken, servers, opslag, applicaties en diensten) die snel kunnen worden geleverd en vrijgegeven met een minimale beheersinspanning of interactie met de serviceprovider. | applicatielaag | In bewerking | |||
| compatibiliteit | basisarchitectuur | uitwisselbaarheid, compatibility | In bewerking | |||
| compleetheid | De mate waarin gegevens aanwezig zijn. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| compliance | Een bevestigende indicatie of oordeel dat een (onderdeel van een) service voldoet aan de eisen van een desbetreffende specificatie, contract of regelgeving. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| compliancy | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| concept | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| conceptueel informatiemodel | Een van de vier typen modellen zoals gedefinieerd in het MIM. | informatielaag | In bewerking | |||
| conformiteit | In overeenstemming met iets anders. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| connectiviteit | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| consent | grondslagenlaag | In bewerking | ||||
| consistentie | De mate waarin gegevens vrij van tegenspraak zijn en samenhang vertonen met andere gegevens. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| continuïteit | De mate waarin een (onderdeel van een) service zonder onderbreking beschikbaar is. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| contract | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| control (werkwoord) | Het uitoefenen van beperkende of sturende invloed. | Control leidt tot beheersing. | organisatorische laag | In bewerking | ||
| control (zelfstandig naamwoord) | Een aanpak of maatregel voor het managen van risico's. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| convenant | grondslagenlaag | In bewerking | ||||
| data | Een verzameling tekens in de vorm van termen of symbolen. | Termen zijn taalkundige tekens. Symbolen zijn niet-taalkundige tekens. Data is de grondstof voor gegevens, maar er zijn meerdere tekens nodig om een betekenisvol iets (een gegeven) te duiden. De termen data en gegevens worden vaak als synoniem beschouwd. | In bewerking | |||
| database | applicatielaag | In bewerking | ||||
| datakwaliteit | informatielaag | In bewerking | ||||
| datalek | informatielaag, informatiebeveiliging en privacy | In bewerking | ||||
| datamanagement | informatielaag | In bewerking | ||||
| datamodel | informatielaag | In bewerking | ||||
| dataset | Een verzameling van gegevens die als één geheel beschikbaar wordt gesteld. | Een dataset is een gegevensverzameling. De DCAT standaard heeft een ruime opvatting over de aard van de gegevens die een dataset kunnen vormen. Het is denkbaar dat collecties van documenten (bijvoorbeeld van een bepaalde organisatie of over specifieke onderwerpen) worden opgenomen in datasets, die vervolgens volgens de DCAT standaard worden gedocumenteerd en gepubliceerd op data.overheid.nl. | In bewerking | |||
| datatype | informatielaag | In bewerking | ||||
| dienstenovereenkomst | organisatorische laag | service level agreement, service agreement, dienstenniveau-overeenkomst, SLA | In bewerking | |||
| dienstenregister | organisatorische laag | serviceregister | In bewerking | |||
| dienstverlening | Het leveren van een afgesproken service die een afnemer als samenhangend en waardevol resultaat ervaart. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| digitale handtekening | applicatielaag | In bewerking | ||||
| digitale identificatie | applicatielaag | In bewerking | ||||
| doelbinding | informatielaag, informatiebeveiliging en privacy | In bewerking | ||||
| domein | Samenhangend geheel van dingen in de werkelijkheid. | In de context van informatie- en gegevensmodellering wordt ook wel de term "Universe of Discourse" gebruikt. Het is het deel van de werkelijkheid dat onderdeel is van het model. Bij de overheid wordt het begrip 'domein' ook gebruikt om een bepaald werkveld,beleidsgebied,of aandachtsgebied af te bakenen waarin specifieke organisaties,regelgeving en verantwoordelijkheden bestaan. Een domein geeft vaak een sector of cluster aan van activiteiten die te maken hebben met maatschappelijke functies en die onder een bepaalde overheidstaak of beleidsprioriteit vallen. | universe of discourse | In bewerking | ||
| domeinarchitectuur | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| domeinscheiding | Het scheiden van een taakgebied in twee deel-taakgebieden, waarbij het ene taakgebied specificeert en het andere taakgebied die specificatie realiseert. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| downtime | De tijd tussen het optreden van een storing en het herstel daarvan. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| duurzame toegankelijkheid | De mate waarin gegevens vindbaar, beschikbaar, leesbaar, interpreteerbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig blijven voor iedereen die daar recht op heeft en voor zolang noodzakelijk is. | Door gegevens duurzaam toegankelijk te maken, maakt de overheid het mogelijk om gegevens langdurig te kunnen gebruiken. | In bewerking | |||
| eerstelijnsondersteuning | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| effectiviteit | basisarchitectuur | effectiveness | In bewerking | |||
| efficiëntie | basisarchitectuur | efficiency | In bewerking | |||
| eindafnemer | De klant van de klant van de leverancier. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| eindgebruiker | Een medewerker van een klant van een klant. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| element | De meest fundamentele eenheid, niet verder op te splitsen zonder verlies van essentiële eigenschappen. | In de trits systeem -> component -> element is het element de kleinste eenheid. | basisarchitectuur | In bewerking | Begrippenview systeem | |
| end-to-end | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| enterprise architectuur | De vertaling van de strategische doelstellingen van een organisatie naar concrete inrichtingsprincipes en modellen en veranderplannen. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| enterprise-servicemanagement | Het managen van integrale, end-to-end services, over de volledige omvang van de organisatie. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| escalatie | Een activiteit waarmee extra resources of extra bevoegdheden worden aangesproken t.b.v. het bereiken van een zeker doel. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| event | Een gebeurtenis. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| externe afnemer | Een klant die deel uit maakt van een andere organisatie dan de leverancier. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| facility management | organisatorische laag | facilitair | In bewerking | |||
| feit | informatielaag | In bewerking | ||||
| feit | Een gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat, doordat het ofwel zintuiglijk waargenomen ofwel instrumenteel gemeten kan worden. | Een feit moet met objectieve waarnemingen vastgesteld en getoetst kunnen worden. Echter, het doen van de waarneming is subjectief en afhankelijk van persoonsgebonden factoren, zoals perspectief, voorkeur, nauwkeurigheid, tijdigheid, compleetheid en omstandigheden. Feiten staan aan de basis van kennis en kunnen door het verstand worden geordend tot een inzicht. | In bewerking | |||
| fix | correctieve versie | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| fix | Een correctieve versie. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| formele historie | De veranderingen van gegevens in een registratie | Deze historie kan pas in de registratie zelf worden bepaald. Het betreft typisch een startmoment van de registratie en een eindmoment van de registratie. Verder kan ook een versienummer worden gebruikt om de wijzigingen van gegevens in tijd te kunnen vastleggen. De periode waarin gegevens in de registratie aanwezig en actueel waren is de registratieperiode. Daar waar materiële historie betrekking heeft op objecten in de werkelijkheid, heeft formele historie betrekking op gegevens in een registratie. | In bewerking | |||
| functiescheiding | Control-techniek waarbij een scheiding wordt aangebracht tussen het specificeren en het realiseren van zaken. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| functioneel beheer | Taakgebied dat de specificatie van de service en de ondersteuning bij het gebruik van de voorziening omvat. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| functioneel ontwerp | De specificatie van de functionaliteit van een service of systeem. | basisarchitectuur, basisconcept van dienstverlening | In bewerking | |||
| gebeurtenis | Iets dat gebeurt of gebeurd is. | Een gebeurtenis vindt plaats op een bepaald moment in de tijd. | voorval, feit | In bewerking | ||
| gebeurtenistype | De typering van een groep gebeurtenissen die binnen een domein relevant zijn en als gelijksoortig worden beschouwd. | In meer algemene zin is het mogelijk om onderscheid te maken tussen business-gebeurtenissen die betrekking hebben op de werkelijkheid en systeemgebeurtenissen die betrekking hebben op wat er in applicaties gebeurt. | In bewerking | |||
| gedrag | Manier waarop een entiteit zich gedraagt. | Apparaten hebben | In bewerking | Begrippenview gedrag | ||
| gegevensaanbieder | Een rol die gegevens beschikbaar maakt voor gegevensafnemers door gegevensdiensten aan te bieden op een dataset. | Een gegevensaanbieder kan gegevens aanbieden van meerdere bronhouders. | aanbieder, data-aanbieder, distributeur, verstrekker, verstrekkende partij, leverancier | In bewerking | ||
| gegevensafnemer | informatielaag | afnemer | In bewerking | |||
| gegevensafnemer | Een rol die gegevens van andere partijen afneemt en beschikbaar stelt voor gebruik. | Een gegevensafnemer kan gegevens afnemen van meerdere gegevensaanbieders en/of intermediairs. Een gegevensafnemer is een organisatie, waarbinnen zich gebruikers begeven die de gegevens daadwerkelijk gebruiken. | data-afnemer, afnemer, ontvanger, ontvangende partij | In bewerking | ||
| gegevensbeheer | informatielaag | In bewerking | ||||
| gegevensbehoefte | De behoefte aan een bepaalde verzameling gegevens. | Een gegevensbehoefte vloeit voort uit een informatiebehoefte. De informatiebehoefte geeft aan welke vraag moet worden beantwoordt. De gegevensbehoefte geeft aan welke gegevens daarvoor nodig zijn. | In bewerking | |||
| gegevensbetrokkene | informatielaag | In bewerking | ||||
| gegevenscatalogus | Een samengestelde verzameling metadata over datasets en gegevensdiensten. | Een Catalog in DCAT 2.0 is algemener van aard en kan allerlei bronnen bevatten. In DCAT 2.0 is een Catalog ook een Dataset. | datacatalogus | In bewerking | ||
| gegevensdienst | Een verzameling operaties die toegang bieden tot een of meer datasets of gegevensverwerkingsfuncties. | Met een gegevensdienst kun je toegang krijgen tot (een selectie of bewerking van) gegevens van een of meer gegevensverzamelingen, speciaal bedoeld voor geautomatiseerde koppelingen tussen systemen. Voorbeelden zijn API- of WMS services. | dataservice | In bewerking | ||
| gegevenselement | Een eenheid van gegevens die in een bepaalde context als ondeelbaar wordt beschouwd. | Het begrip gegevenselement wordt primair gebruikt op fysiek niveau en hoort dan bij een attribuutsoort zoals gedefinieerd op logisch niveau. | data-element | In bewerking | ||
| gegevenskwaliteit | De mate waarin een geheel van eigenschappen en kenmerken van één of meer gegevens voldoet aan eisen. | Het streven is dat gegevenskwaliteit "fit-for-purpose" is; dat deze aansluit bij het gebruik. Kwaliteit heeft betrekking op de mate waarin wordt voldaan aan verwachtingen. Het NORA raamwerk gegevenskwaliteit biedt een standaard lijst van eigenschappen voor gegevenskwaliteit. | datakwaliteit | In bewerking | ||
| gegevensmanagement | informatielaag | In bewerking | ||||
| gegevensmodel | Een model dat een beschrijving geeft van eenheden van gegevens en hun samenhang. | De term wordt meestal gebruikt voor een logisch of fysiek gegevensmodel. Op conceptueel niveau wordt de term informatiemodel gebruikt. | In bewerking | |||
| gegevensverstrekker | informatielaag | verstrekker | In bewerking | |||
| gegevensverwerking | informatielaag | In bewerking | ||||
| geldigheid | informatielaag | validiteit | In bewerking | |||
| geldigheidsperiode | De periode waarin een object een bepaalde toestand had. | De opeenvolgingen van wijzigingen in de toestand van een object is de materiële historie. | In bewerking | |||
| geo-informatie | Alle informatieobjecten die een plaatsgebonden kenmerk hebben: gegevens met een directe of indirecte referentie naar een plaats op het aardoppervlak. | informatielaag | In bewerking | |||
| geometrie | informatielaag | In bewerking | ||||
| gerede twijfel | Er is sprake van gerede twijfel bij een afnemer over de juistheid van een gegeven als voldaan wordt aan de volgende criteria: er is een sterk vermoeden dat een (authentiek) gegeven onjuist is, dat vermoeden is gebaseerd op kennis en kunde van de eigen processen en doelgroep van de afnemer (een combinatie van kennis, kunde en gezond verstand) en de afnemer kent de definitie van dit (authentiek) gegeven. | grondslagenlaag | In bewerking | |||
| gezaghebbende bron | Een bron waarin identiteitsgegevens worden beheerd en formeel is erkend als bron hiervoor binnen de toegangsinfrastructuur. | Voorstel: Binnen ... heeft de overheid de BRP en NHR aangewezen als gezaghebbende bronnen voor Natuurlijke personen respectievelijk organisaties. | In bewerking | Begrippenview basisregistratie, Begrippenview identificatie | ||
| grondoorzaak | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| grondslag | De wet- en regelgeving en/of het beleid die van toepassing zijn. | De architectuur voor grondslagen is uitgewerkt in de Grondslagenlaag van de NORA. | In bewerking | |||
| handhaving | organisatorische laag | In bewerking | ||||
| hardware | De tastbare en fysieke componenten waaruit een apparaat bestaat. | Een combinatie van hardware en software die nauw die direct aan de specifieke hardware is verbonden, en als één object worden behandeld worden soms ook een apparaat genoemd. | it-infrastructuurlaag | In bewerking | Begrippenview apparaat | |
| herstelbaarheid | basisarchitectuur | recoverability | In bewerking | |||
| human-to-machine | applicatielaag | In bewerking | ||||
| identificatie | Het vaststellen op basis van identiteitsgegevens of een entiteit c.q. een apparaat behoort bij een identiteit. | Identificeren is het uitvoeren van identificatie. Een entiteit of apparaat kan meerdere identiteiten hebben (presenteren) afhankelijk van de context. Identificatie is het, binnen de specifieke context, vaststellen van de identifier waaronder die entiteit of dat apparaat bekend is. | identity and access management, basisarchitectuur | identificeren | Vastgesteld | Begrippenview identificatie, Begrippenview toegang |
| identificatiemiddel | Een middel dat verifieerbare verklaringen over identiteitsgegevens kan verstrekken en gebruikt wordt voor de authenticatie van entiteiten en apparaten met een bepaalde identiteit. | Een wettelijk identiteitsbewijs zoals een paspoort is een door de overheid afgegeven identificatiemiddel. | identity and access management, basisarchitectuur | authenticatiemiddel | Vastgesteld | Begrippenview authenticatie, Begrippenview identificatie |
| identifier | Eén of meer gegevens die gezamenlijk bij een object horen en die dat object onderscheiden van andere objecten. | Een natuurlijk persoon heeft onder andere de volgende identifiers: BSN (enkel gegeven) en de combinatie van voor- en achternamen, geboortedatum en -plaats. | informatielaag, identity and access management | Vastgesteld | Begrippenview gegevens, Begrippenview identificatie | |
| identiteitsgegeven | Een gegeven dat een kenmerk van een identiteit representeert. | Bij één identiteit hoort een verzameling identiteitsgegevens. | attribuut | In bewerking | ||
| identity and access management | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| incidentmelding | Een verzoek om een incident te verhelpen. | organisatorische laag | storingsmelding, klacht | In bewerking | ||
| informatie | De betekenis die mensen geven aan gegevens in een context. | De interpretatie die iemand geeft aan gegevens is afhankelijk van zijn/haar kennis/overtuigingen. Het is ook afhankelijk van waar en wanneer deze interpretatie plaatsvindt. Informatie wordt ook wel gezien als die dingen die verschil maken. Wat voor één informatie is, is voor de ander geen informatie (bijvoorbeeld als hij/zij dat al wist). Gegevens en informatie zijn wel aan elkaar verbonden; zonder gegevens is er ook geen informatie. | In bewerking | |||
| informatie- en communicatietechnologie | basisarchitectuur | ICT, informatietechnologie, IT | In bewerking | |||
| informatiearchitectuur | De informatie-architectuur beschrijft de inhoudelijke relaties en samenhang tussen toepassingen (applicaties) en gegevensverzamelingen onderling. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| informatiebehoefte | De behoefte aan bepaalde informatie. | Een informatiebehoefte is een wens van een gebruiker om antwoord te krijgen op een bepaalde vraag. De informatiebehoefte leidt tot een gegevensbehoefte, die wordt ingevuld door gegevens te leveren. | In bewerking | |||
| informatiebeleid | informatielaag | In bewerking | ||||
| informatiebeveiliging | Het proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen. | organisatorische laag, informatiebeveiliging en privacy | In bewerking | |||
| informatiehuishouding | Het totaal aan regels en voorzieningen gericht op de informatiestromen en opslag of archivering ter ondersteuning van de primaire processen. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| informatiemanagement | informatielaag | In bewerking | ||||
| informatiemanager | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| informatiemodel | Een model dat een beschrijving geeft van eenheden van informatie of gegevens voor een bepaald domein. | In MIM worden hier zowel conceptuele informatiemodellen als logische gegevensmodellen mee bedoeld. In meer algemene zin worden er meestal vooral conceptuele informatiemodellen mee bedoeld (zie ook NEN-EN-ISO 19101-1:2014). | In bewerking | |||
| informatieobject | Een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. ROSA: Een zelfstandige eenheid van informatie die betekenis heeft en daardoor bruikbaar c.q. van belang is binnen een bepaalde context. | informatielaag | object | Verouderd | ||
| informatieobject | Een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. | De kern van de informatiekundige view is de manier waarop wij objecten (bijvoorbeeld een woonwijk, of een gebouw) en gebeurtenissen (bijvoorbeeld de sleuteloverdracht bij de aankoop van een huis) uit onze leefomgeving, de fysieke werkelijkheid, vertalen naar begrippen en beschrijvingen als informatieobjecten met attributen. Zie ook: https://www.noraonline.nl/wiki/Informatielaag#Toelichting_op_de_Laag_3:_Informatielaag In het voorstel voor de nieuwe Archiefwet (2021) wordt de term document gebruikt, maar dat heeft bij veel mensen een meer beperkte connotatie dan de term informatieobject. Er wordt daar gesproken over "schriftelijk stuk of ander geheel van vastgelegde gegevens[...]". In de context van de MDTO standaard komen informatieobjecten voort uit de taken van de overheid en ligt de nadruk op duurzame toegankelijkheid. De TOOI standaard hanteert een brede definitie van de notie informatieobject, voortbouwend op de notie information resource zoals beschreven in de W3C-recommendation "Architecture of the World Wide Web,Volume One". De standaard definieert een informatieobject als de klasse van resources waarvan de essentiële karakteristieken overgebracht kunnen worden middels een bericht. | gegevensobject, data-object | In bewerking | ||
| informatieproduct | Een dataset gericht op specifieke gebruiksdoelen. | Een informatieproduct geeft invulling een informatiebehoefte. Het begrip wordt meestal beperkt tot dingen die een eindgebruiker kan zien, zoals een rapportage, dashboard of kaart. | In bewerking | |||
| informatietechnologie | basisarchitectuur | In bewerking | ||||
| informatieverwerkend systeem | organisatorische laag | informatiesysteem | In bewerking | |||
| infrastructuurcomponent | Een onderdeel van de beheerde infrastructuur. | basisarchitectuur, basisconcept van dienstverlening | In bewerking | |||
| insourcing | Het door interne teams laten uitvoeren van werkzaamheden, die daarvoor extern werden uitgevoerd. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| instemming | grondslagenlaag | In bewerking | ||||
| integriteit | informatielaag | In bewerking | ||||
| juistheid | De mate waarin gegevens de echte waarde goed weergeven. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| kanaal | Communicatiekanaal dat bij de dienstverlening wordt gebruikt. Elk kanaal kent verschillende vormen waarin informatie kan worden gedeeld. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| kennis | Verzameling van feiten, gebeurtenissen, overtuigingen en regels, georganiseerd voor systematisch gebruik | In bewerking | ||||
| kennismanagement | Het verzamelen, analyseren, opslaan en delen van kennis en informatie binnen een organisatie. | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| kerngegeven | informatielaag | sectoraal gegeven | In bewerking | Begrippenview basisregistratie | ||
| koppelbaarheid | Hoi Harro. Zou je niets willen aanpassen? | basisarchitectuur | interoperability | In bewerking | ||
| kwaliteitsattribuut | Een aspect van een kwaliteitsdimensie. | Een kwaliteitsattribuut geeft een meer concreet meetbaar aspect binnen een kwaliteitsdimensie aan. Voor een kwaliteitsattribuut kunnen meetbare indicatoren worden gedefinieerd. Het NORA raamwerk gegevenskwaliteit biedt een standaard lijst van kwaliteitsdimensies en kwaliteitsattributen. | subkarakteristiek | In bewerking | ||
| kwaliteitsdimensie | Een aspect van kwaliteit waaraan gebruikers van gegevens waarde hechten. | Een kwaliteitsdimensie belicht een bepaald aspect van kwaliteit. Een kwaliteitsdimensie wordt uitgewerkt in kwaliteitsattributen. Het NORA raamwerk gegevenskwaliteit biedt een standaard lijst van kwaliteitsdimensies en kwaliteitsattributen. | karakteristiek | In bewerking | ||
| kwaliteitsdoel | NORA Kwaliteitsdoelen beschrijven de gewenste kenmerken van overheidsdienstverlening vanuit het perspectief van de wensen van de samenleving, de burgers en bedrijven (het wat). | basisarchitectuur | In bewerking | |||
| kwaliteitsraamwerk | Een verzameling kwaliteitsdimensies en kwaliteitsattributen. | Een kwaliteitsraamwerk biedt een referentiekader om na te denken over kwaliteit.
Het NORA raamwerk gegevenskwaliteit biedt een standaard lijst van kwaliteitsdimensies en kwaliteitsattributen. | In bewerking | |||
| lijn | De hiërarchische organisatiestructuur. | organisatorische laag | In bewerking | |||
| lijnorganisatie | Het deel van de organisatie dat belast is met de aansturing van het werk vanuit de organisatorische hiërarchie, bestaande uit lijnmanagers en lijncoördinatoren. | De 'lijn' is de traditionele inrichting van organisaties waarbij er gestuurd wordt vanuit de organisatorische hiërarchie. De lijn is tegenwoordig vaak onderdeel van een matrixorganisatie, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de dimensies 'lijnsturing' en 'processturing'. De lijndimensie is dan nog steeds betrokken bij het sturen vanuit de hiërachie, maar er is nu ook een procesdimensie die is betrokken bij het sturen langs de logica van het proces. In een matrixorganisatie maken de uitvoerders deel uit van zowel de lijnorganisatie als de procesorganisatie. De uitdaging is om juist die uitvoerder zodanig vanuit de matrixsturing te ondersteunen dat deze optimaal kan bijdragen aan de prestatie van de organisatie. | basisconcept van dienstverlening | lijn, lijnsturingsorganisatie | In bewerking | |
| linked data | informatielaag | In bewerking | ||||
| locatie | Een positie relatief ten opzichte van de aarde. | Locatie kan impliciet (via een adres) of expliciet (met coördinaten) worden opgenomen in gegevens. | In bewerking |